Biala Hancza Baltoji Ancia

O Białej Hańczy (Baltoji Ančia)

Spływ kajakowy Białą Hańczą

Mało kto jeszcze wie, że całkiem niedaleko od Czarnej Hańczy płynie jej mniejsza siostra - Biała Hańcza (Baltoji Ančia). Przez wiele lat nikt o niej nie wiedział, bo znajdowała się za trudną do przekroczenia granicą państwową i nikt wtedy nie myślał o wyjazdach turystycznych na bliskie Suwalszczyźnie pogranicze Litwy. Teraz, kiedy granica wprawdzie wciąż istnieje, ale można ją przekraczać w dowolnym czasie i miejscu, dotarcie nad Białą Hańczę nie stanowi już większego problemu.

Spływ kajakowy Białą Hańczą


Jeżeli płynęło się Czarną Hańczą, wręcz należy pojechać na spływ kajakowy Białą Hańczą. I nie będzie to podróż daleka. Biała Hańcza wypływa z jeziora Ančia (Hańcza), nad którym znajduje się malownicze miasteczko Veisiejai (Wiejsieje), do którego z przejścia granicznego w Ogrodnikach jest 28 km, z Sejn 40 km, z Suwałk 71 km i z Augustowa 80 km. Kto trochę już zwiedzał Suwalszczyznę doznał pewnego zamętu - dwie rzeki Hańcze, dwa jeziora Hańcza - trudno się w tym połapać. Po dłuższej analizie mapy okazuje się jednak, że identyczne nazwy jezior i rzek występują na Suwalszczyźnie i pobliskiej Litwie 2-3, a nawet pięć razy na stosunkowo niewielkich odległościach - od dwóch do siedemdziesięciu kilometrów. 

Biała Hańcza - przeszłość i teraźniejszość


Skąd się biorą powtórzenia nazw topograficznych? Otóż zdaniem badaczy nazwy te pochodzą z czasów, kiedy żyli tutaj Jaćwingowie - tajemnicze plemię spokrewnione z Litwinami, zamieszkujące obecne pogranicze polsko - litewskie w okresie od V do XIII wieku naszej ery. To powtarzanie się nazw, związane jest być może ze sposobem osadniczego życia Jaćwingów, kiedy to grupy ludnościowe (zespoły rodzinne lub rodowe) były ruchome i przenosiły się od jednego jeziora do drugiego, od jednej rzeki do drugiej, by znaleźć miejsce do zdobywania pożywienia. Identyczne nazwy otrzymywały miejsca o podobnych cechach. Paralelnymi nazwami pochodzenia jaćwieskiego są właśnie nazwy jezior Hańcza i Ančia oraz rzek Czarna Hańcza i Baltoji Ančia (Biała Hańcza). Obie pary wykazują wiele podobieństw. Pierwsze z jezior poprzez swą głębokość (108,5 m) jest jednym z najbardziej znanych w Polsce. Wypływa z niego Czarna Hańcza, dzięki swej urodzie znana nie tylko wodniakom. Podobną sytuację topograficzną mamy 60 km na wschód od jeziora Hańcza. Tam właśnie leży wydłużone jezioro Ančia, z którego, również ku południowi, wypływa Baltoji Ančia. Oba jeziora leżą w pagórkowatym krajobrazie morenowym Pojezierza Litewskiego, w głębokich rynnach polodowcowych. Dopiero na południe od nich rozpoczyna się pas równin: Augustowskiej w Polsce i Dajnawskiej na Litwie, którymi obie rzeki podążają ku Niemnowi. Ich ujścia znajdują się w odległości zaledwie siedmiu kilometrów. Na długim odcinku obie rzeki płyną równolegle, z północnego zachodu na południowy wschód. Biała Hańcza jest znacznie krótsza od Czarnej, ma 60 km długości, podczas gdy Czarna Hańcza ma około 142 km. Uważa się że te dwie nazwy jezior i dwie nazwy rzek, utworzone są z jaćwieskiego słowa antis, oznaczającego rynnę polodowcową, głęboką dolinę. Wspomniane nazwy są świadectwem, że wyraz antis był ongiś używany jako termin topograficzny w mowie Jaćwingów